Link -> Vorige pagina

20-03-2009

Weergave van de toespraak Jan Teeuwisse, directeur van het museum Beelden aan Zee, bij de opening van de tentoonstelling "Beelden voor de Krant" op 20 Maart 2009

Beelden voor de krant. Foto’s van Vincent Mentzel

Dames en heren,
Hartelijk welkom op de opening van de tentoonstelling Beelden voor de krant. Foto’s van Vincent Mentzel. Het is de derde in een reeks van presentaties waarin de relatie beeldhouwkunst – fotografie wordt belicht: met foto’s van beelden en beeldhouwers, ateliers en monumenten, bronsgieters en steenhouwers, verzamelaars, toekijkers, en andere betrokkenen. Deze reeks is een verhelderend en vaak smakelijk bijproduct van onze core business die zich hier in de Grote zaal afspeelt, een reeks waarvoor architect Steven Baart een mobiel prentenkabinet heeft ontworpen dat in één klap is gefinancierd door vier Gouden Vrienden van het museum en in 2007 is ingewijd met de vermakelijke en hier en daar wat ontluisterende iconografie van de Noordzeekust, zo vastgelegd door de fotograaf Paul Kramer. Kramer geniet vooral bekendheid als filmer en regisseur van o.a. het tv-programma Museumgasten waarin ook Vincent Mentzel heeft gefigureerd. Meer dan eens, naar ik meen, maar in ieder geval in 2006 toen Vincent hier, in het museum en voor de camera, een oude bekende ontmoette: de beeldhouwer Cornelis Zitman die hij tientallen jaren daarvoor had gefotografeerd in diens befaamde atelier in de heuvels boven Caracas. Een prachtige foto uit die reeks – playboy-kunstenaar Cornelis in smetteloos witte pantalon, te midden van zijn voluptueuze gipsen wijven – is hier te zien. Na Kramer was het vorig jaar de fotograaf Eddy Posthuma de Boer aan wie we aandacht besteedden: aan de krankjorume standbeelden die hij op zijn verre reizen heeft ontdekt en vooral ook aan de teloorgang van dat door tal van onzichtbare lieden opgerichte eerbetoon. Deel III is aan Vincent Mentzel gewijd.

Vaste gastconservator van deze serie is Hans Rooseboom, conservator Fotografie van het Rijksmuseum, op wie we hopelijk nog jaren een beroep kunnen doen. (Ook in dat opzicht volgen we de bouw van het nieuwe Rijksmuseum met belangstelling.) De keuze -  indertijd - voor de fotograaf Kramer was net iets eerder gemaakt dan die voor de gastconservator maar Posthuma de Boer was geheel Hans’ inbreng en met Vincent Mentzel kwamen we eigenlijk beiden op de proppen.
Vincent Mentzel: wie kent hem niet, en zeker in het culturele veld kom je hem onherroepelijk tegen. En of het nu een Koninklijke opening is vol goud galon, het feestelijk afscheid  van een museumdirecteur of een glinsterende kunstbeurs in champagnewaas, Vincent kuiert rond alsof-ie in zijn buurtsuper is. Hij straalt dan iets uit van: let maar niet op mij, ik let wel op jullie. Met nieuwsgierige kraalogen inventariseert hij zijn omgeving en taxeert hij de fotografische potentie van het evenement. Vincent is altijd aan het werk en het moet wel bijzonder moeilijk voor hem zijn om vandaag zelf als hoofdschotel te dienen.

Mentzel en Beelden aan Zee kennen elkaar al wat langer dan vandaag. Beeldhouwers die sterk verbonden zijn met de oorsprong en het streven van het door Theo en Lida Scholten in 1994 gestichte Beelden aan Zee – denk aan Zitman, Theresia van der Pant, Piet Esser en Pearl Perlmuter -, zijn door Vincent in de afgelopen decennia geportretteerd (veelal verschenen  in combinatie met de monumentale interviews van Lien Heyting met deze erflaters), zijn foto van ons bronzen portret van Johan Cruijff door Eric Claus haalde zelfs de voorpagina van het Handelsblad, ik herinner me een spectaculaire opname van de beeldentuin van Otterness aan de boulevard op een bijlage over sprookjes, zelf heb ik eens in Vincents beroemde boekje mogen schrijven en diezelfde eer viel kort geleden de voorzitter van ons museumbestuur ten deel. (Bij een artikel over enkele captains of industry van weleer, uit de goede oude bonusloze tijd.) Vrijwel niet één van die beeldhouwerfoto’s, die voor  mij toch de aanleiding voor deze tentoonstelling vormden, heeft onze gewaardeerde gastconservator vervolgens geselecteerd en ook de fotograaf zelf heeft met stijgende verbazing zijn voorraad geplunderd zien worden door onze ingehuurde Rijksconnaisseur. En dat is maar goed ook want Hans heeft – met zijn beruchte Drentse dwarsheid - de foto’s geselecteerd op hun eigen merites, los van welk cosmetisch bijbelang dan ook, en die benadering heeft tot een hele mooie en diverse keuze geleid die juist het kunstenaarschap van fotograaf Mentzel recht doet.

28 Nieuwe afdrukken zijn er gemaakt door … Zoals dat gaat wilden we op het laatste moment natuurlijk toch nog de vaststelling van het geheel in een boekje en dat is dankzij de uitstekende samenwerking van Vincent, Hans en vormgever Els Kerremans en Drukkerij Maasstad gelukt, zelfs in kleur. U kunt dat voor een knaak kopen, vandaag met een gratis signatuur van Mentzel, en het was mijn plezier om aan dat boekje nog 4 extra foto’s mee te geven van genoemde hard core Beelden aan Zee beeldhouwers die van Hans niet in de tentoonstelling mochten.
Ik ga nu snel plaats maken voor de spreker van vandaag, niet zonder genoemde hoofdrolspelers in dit project hartelijk te danken – Vincent en Hans voorop – en u te melden dat u na uw bezoek aan de tentoonstelling van harte welkom bent in het museumcafé en dat vanavond laat Vincent langdurig aan het woord zal komen in het radioprogramma Casa Luna.
Ik geef graag het woord aan Birgit Donker, hoofdredacteur van NRC Handelsblad.       

Jan Teeuwisse, Scheveningen, 20 maart 2009         

Link -> Vorige pagina